Friday, August 10, 2012

Làm sao để lan rừng nở hoa?


- Nghinh xuân lan có tên khoa học là Rhynchostylis gigantea (Lindl Rild)

- Nghinh xuân lan có tên khoa học là Rhynchostylis gigantea (Lindl Rild)

Cách đây ba năm, trong chuyến đi Đà Lạt, tôi mua hai nhánh lan nghinh xuân lấy từ rừng. Sau khi đem về và chăm sóc, cả hai nhành lan đều nở hoa rất đẹp vào dịp tết. Tuy nhiên hai năm qua, mặc dù tôi chăm sóc cẩn thận nhưng không thấy lan rừng ra hoa. Xin hỏi có cách chăm sóc nào để lan rừng có thể nở hoa vào dịp tết không?



(Trần Trọng Phước, TP Huế)
Ông NGUYỄN THIÊN TỊCH (tổng thư ký Hội Hoa lan cây cảnh TP.HCM):

- Nghinh xuân lan có tên khoa học là Rhynchostylis gigantea (Lindl Rild), còn được gọi là lan ngọc điểm và lan đai châu. Đây là loài lan thường ra hoa đúng vào mùa xuân nên có tên là nghinh xuân lan. Do là loại lan đơn thân, có rễ gió lớn (rễ mọc ra ngoài không khí) nên cần trồng với than gỗ, xơ dừa... thật thoáng. Chúng thích hợp với cách trồng ghép lên khúc cây bó vào cành cây, hay trồng trong giỏ gỗ...

Bình thường giống cây này rất ưa độ ẩm (khoảng 70-80% độ ẩm). Cây sau khi ra hoa nếu không đáp ứng độ ẩm sẽ khiến rễ, lá teo nhăn lại rất khó hồi phục. Nếu mới trồng, nên tưới phân số 1 (phân nhiều đạm) hay phân số 2 (phân trung hòa đạm và NPK) nồng độ 1-2 gam/lít nước. Trung bình nên tưới nước cho cây hai lần/ngày, tưới vào buổi sáng sớm và buổi chiều mát. Muốn lan rừng nở cây vào dịp tết thì cả năm phải chăm sóc cho cây tươi tốt bằng cách tưới nước, tưới phân đầy đủ và để dưới ánh sáng phù hợp.

Tác giả bài viết: Hồng Nga

Đặc sắc lan rừng


Phong lan là một trong “Tứ bất tử” mà những người chơi cây cảnh yêu thích, tôn sùng: MAI, LAN, CÚC, TRÚC. Hoa mai thì ai cũng biết rồi, Cao Bá Quát đã thốt lên: “Nhất sinh đê bái thủ hoa Mai” (Trên đời chỉ bái lạy hoa Mai). Còn hoa Cúc quý vì: “Diệp bất ly thân, hoa vô lạc địa” (Lá có khô cũng không bỏ cành, hoa dù có tàn héo vẫn không rơi xuống đất). Cây trúc, được nhà Phật quý vì nó tượng trưng cho người quân tử lòng dạ thẳng ngay. “Trúc dẫu cháy đốt ngay vẫn thẳng”.

GH-VU-LAN-2.091115.jpg
Giáng hương vu lan nở vào rằm tháng 7

Người xưa có câu: “Vua chơi lan - quan chơi cây” hay “Vương Giả Chi Lan”. Ngụ ý hoa phong lan chỉ dành cho những bậc đế vương mới xứng đáng được sở hữu và được chơi. Và người ta giải thích: Phong lan rất quý, rất thanh cao và rất chi là “Vương giả” thế cho nên chỉ Đế Vương mới được chơi lan. Cách giải thích trên nghe rất có lý và hầu như ai cũng tin là vậy.

Và, cho đến một lần đi sưu tầm phong lan rừng tại hồ thủy điện Sông Hinh, Phú Yên (Nơi tập trung rất nhiều loài lan rừng) gặp một cảnh tượng làm tôi ngỡ ngàng. Trong khung cảnh tại khu vực lòng hồ lúc bấy giờ chỉ có trên là trời xanh ngắt, nắng gió rát rạt, dưới là mặt nước hồ thủy điện mênh mông, trong vắt nhìn rõ cả những đàn cá lội tung tăng, in rõ cả một rừng cây đại ngàn đã chết khô từ lâu do ngập nước, cành trơ trụi tua tủa đâm lên trời .Vậy mà, chính giữa sự tàn phai, héo úa của cả một rừng cây đã chết, thì có một “rừng phong lan” các loại đang thi nhau sinh sôi, nảy nở, rễ phong lan tỏa ra ôm chặt lấy thân cây đã héo khô, trên thân cây là đủ các loại hoa đang đua nhau khoe sắc. Nào là Trúc lan, nào là Trường kiếm, Đoản kiếm lá to ra hoa từng vòi dài cả mét như Thanh Long Đao của Quan Công đang đung đưa trong gió; kia là những Giáng hương trắng, Giáng hương vàng, Giáng hương Vu lan hoa thơm ngào ngạt xen lẫn từng chùm Thủy tiên tai trâu hoa nở trắng cả vạt rừng như hoa giả được làm bằng vải lụa, và còn rất nhiều loài lan khác nữa… đua nhau khoe sắc khoe hương. Đến lúc đó thì tôi mới ngộ hết ý nghĩa của câu nói: “Vua chơi lan”. Phải rồi, phong lan tuy mỏng manh tưởng chừng yếu đuối suốt đời dựa vào cây khác để sống. Nhưng, nó lại có tấm lòng kiên trung vô hạn với chủ của nó, cho dù chủ của nó đã chết đi, thì nó vẫn cố sống đơm những bông hoa muôn màu, muôn vẻ mang hương thơm ngào ngạt tô đẹp cho thân chủ của nó và cho cuộc đời. Đó chẳng phải là thể hiện lòng trung thành vô hạn với chủ của loài hoa này hay sao. Mà chẳng phải Vua Chúa mới mong có được bề tôi trung thành; ngay những người bình thường cũng mong có được người bạn thủy chung mãi mãi đó sao!

Muốn lan rừng nở hoa quanh năm

Cảm nhận được hết ý nghĩa của lan rừng, ta mới thấy quý và muốn sở hữu cả một rừng phong lan. Nhưng, chơi lan rừng và để có hoa lan rừng ra hoa quanh năm mà thưởng thức lại là một việc không phải ai cũng làm được. Lan rừng không giống như lan ngoại, cứ chăm sóc tốt, đúng kỹ thuật là ra hoa liên tục, bền bỉ và lâu tàn như Hồ điệp, Vũ nữ, Wan–da… Nhưng nhược điểm lớn nhất của lan ngoại là không có hương thơm, xem thì rất đẹp nhưng nhiều lúc thấy nó nhàn nhạt… giống như gần cô gái đẹp mà chẳng có mùi “trinh nữ” vậy . Còn lan rừng thì hương, sắc vẹn toàn; người thưởng lãm nó ngất ngây từ trong ra ngoài, từ ngoài vào trong. Nhưng nhược điểm lớn nhất của phong lan rừng là chóng tàn, có loài sáng nở, tối tàn, có loài được vài ba ngày đã tàn; dài như Nghinh xuân, Giáng hương, Giả hạc, Thủy tiên, Ý thảo cũng chỉ được nửa tháng là tàn. Trong các loài lan rừng thì chỉ có Lan hài là có thể ra hoa bền đến 2-3 tháng, nhưng rất quý hiếm và nằm trong… “sách đỏ”. Cho nên, muốn có lan rừng ra hoa quanh năm thì điều đầu tiên là phải có nhiều loại lan rừng trong vườn, và phải hiểu được đặc điểm sinh lý, chu kỳ sinh học của từng loài lan, gắn với điều kiện tự nhiên, khí hậu của từng vùng, miền thì mới mong có đựơc phong lan rừng ra hoa quanh năm để mà thưởng ngoạn.

Trời, đất có bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông thì hoa phong lan cũng có các loài chính nở vào bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông. Vấn đề cốt lõi là, người chơi phong lan phải biết chọn được các loài hoa chính nở vào bốn mùa để mà “chơi lan”.

THAO-NGUYEN.091115.jpg

Nghinh xuân nở vào dịp Tết cổ truyền

Mùa xuân, ta nên chọn Nghinh xuân (Ngọc điểm) làm chính. Tết mà có dăm, bảy dò Nghinh xuân nở hoa thơm ngào ngạt vào đúng ba ngày Tết thì còn gì bằng (đặc biệt là Nghinh xuân tím thì càng quý gấp bội). Nhiều người quan niệm: “Gia chủ có lan Nghinh xuân nở nhiều, nở rộ đúng dịp Tết Nguyên Đán là năm đó gia chủ sẽ gặp nhiều hạnh phúc, may mắn”. Tiếp đó các loài lan như Giả hạc, Ý thảo, Trúc lan nở vào cuối mùa xuân. Đến cuối tháng ba đầu tháng tư Thủy tiên nở trắng cả rừng, Thủy tiên có nhiều loài, nó nở làm hai đợt chính vào cuối xuân và đầu hạ.

Mùa hè chính là mùa của Giáng hương các loại, có thể nói trong các loài lan rừng thì Giáng hương là loài dễ trồng, dễ sưu tầm nhất. Hoa của nó có mùi thơm đậm đà và rất quyến rũ, chỉ tiếc là hoa nở vào mùa hè nên ít được ca tụng mà thôi.

Có một loài Giáng hương rất quý, mà dân chơi phong lan đặt cho một cái tên rất ấn tượng Giáng hương vu lan. Loài lan này chỉ nở hoa vào mùa thu và đúng dịp rằm tháng 7, mùa Vu lan báo hiếu. Với những nhánh hoa đung đưa vàng óng ả trong nắng gió mùa thu, dịu dàng như bàn tay người mẹ đang vẫy gọi những đứa con thân yêu của mình. Giáng hương vu lan có mùi thơm thật quyến rũ, nồng nàn.

Mùa đông khí trời lạnh lẽo, mùa của trường kiếm và đoản kiếm, vòi hoa dài cả thước, sắc hoa tím sẫm, hương thơm dìu dịu làm ta liên tưởng đến sự cứng rắn, can trường của loài phong lan này.

Nhưng, muốn cho phong lan rừng ra hoa cũng là cả một quá trình mất nhiều công sức. Người chơi lan rừng phải kiên trì, nhẫn nại, lấy được giò lan về ta phải trồng, phải chăm sóc nó và phải yêu thương nó như con mọn vậy. Đối với Giả hạc, Thủy tiên, Ý thảo từ lúc đâm chồi phải ba năm sau mới ra hoa và khi hoa tàn thân cây (Giả hành) chính là kho dinh dưỡng để nuôi cho cây non phát triển được xanh tốt quanh năm, vì thế ta không được cắt bỏ nó đi, mà cần giữ lại cho giò lan được phát triển bình thường.

Làm giàn lan cũng phải lưu ý, nên chọn hướng Đông nam là tốt nhất; còn muốn hoang dã thì cho lan gắn luôn vào với cây sống trong vườn. Đã chơi lan rừng thì không nên sử dụng nhiều chất kích thích mà nên để cây phát triển tự nhiên theo chu kỳ của nó, nếu không lá xanh tốt mãi mà chẳng thấy hoa đâu “Tốt quá hóa lốp” mà.

NGỌC CƯỜNG - ĐƯỜNG VỊNH

Nghinh xuân Lan

Nghinh XuânLan

*Hoàng Hữu Quyết


Phong lan là loài hoa được nhiều người ưa thích, bởi lẽ hoa hiện hữu với lối cấu trúc rất kiêu kì và phức tạp. Hoa lan nhiều màu sắc được pha trộn một cách rất hài hoà, cân đối, lắm khi lại hiện lên những nét tương phản rõ rệt hay chìm lắng và mất hút. Cây lan lại mang nét đặc thù thú vị của dạng cây trồng không đất. Vì thế người xưa đã dựa vào sự sinh tồn bất khuất nắng mưa của loài hoa ấy trong trời đất - với thời gian - để tự mình vươn ra một loài hoa tuyệt sắc - trắng ngần với mùi thơm ngát hương, để khắc vào bộ tứ của những bức hoành phi mang tên: " Mai Lan Cúc Trúc" hay bán rộng rãi vào những ngày Tết, tượng trưng cho sự cao quý, thanh bạch nhưng không kém phần kiêu sa...


Lan Ngọc Điểm trắng

Lan Ngọc Điểm có tên khoa học là Rhynchostylis Gigantea - một loài hoa lan rừng của nước ta thường trổ hoa vào những ngày đầu năm mới với màu trắng tinh nguyên - trên cánh hoa điểm lấm tấm những chấm tím rất kỳ diệu - kì thú khiến người nhìn càng lúc càng thấy mê đắm. Đặc biệt hương hoa rất thơm - đó là ưu điểm lớn của hoa lan Việt Nam. Vì hầu hết lan ngoại tuy đẹp và bền lâu nhưng không có hương, mà đã là hoa thì phải có hương - thế mới sắc hương vẹn toàn.


Lan Ngọc Điểm đỏ

Lan Ngọc Điểm còn được gọi dưới nhiều tên khác nhau: lan Tai trâu, Nghinh Xuân lan, lan Lưỡi Bò, lan Me. Lan Ngọc Điểm là loại lan rừng có nhiều ở Việt Nam phân bố đều khắp trên cả nước, từ Bắc chí Nam và cả vùng cao nguyên Nam Trung Bộ ở cao độ thấp, nhưng ở vùng nóng, lan Ngọc Điểm xuất hiện nhiều hơn cả. Có thể nói đây là loại lan của hè phố, vì nó mọc rất nhiều trên các cây bóng mát lâu năm ở thành phố Hồ Chí Minh. Trên một số cây Sao có đến vài chục cây lan Ngọc Điểm là chuyện bình thường.


Lan Nghinh Xuân ngày tết

"Lan Ngọc Điểm là loại lan rừng thích nghi với nhiều nơi trong nước". Nếu Cattleya Labiata Var, Percivaliana được gọi là lan của giáng sinh (Christmas Orchild) thì lan Ngọc Điểm có thể nói là lan của Tết cổ truyền dân tộc, mùa của hoa nở luôn luôn vào tháng 12 âm lịch, trừ những năm nhuần nó nở sớm hơn. Đây là loài lan có mùi thơm thoang thoảng, vì thế rất có ý nghĩa, nếu trong giờ đón giao thừa trên bàn thờ có vài chậu lan Ngọc Điểm có thể nói là một loại lan quốc hồn quốc tuý của Việt Nam. Hạt lan nảy mầm trong điều kiện tự nhiên rất mạnh, nhưng đây là loại lan nhân giống tương đối khó bằng phương pháp cấy mô.


Ngọc Điểm là loài lan chịu nóng, nhiệt độ thích hợp cho lan từ 26-300C. Lan Ngọc Điểm được bán ở thành phố Hồ Chí Minh xuất phát từ hai nguồn, một từ cây bóng mát và rừng miền Đông Nam Bộ, một nguồn lấy từ cao nguyên Nam Trung Bộ, với độ cao trung bình 600m như các vùng Nha Trang, Thuận Hải. Ngoài ra còn một số loài Ngọc Điểm hoa có màu đỏ, màu trắng, màu gạch được nhập nội từ Thái Lan. Các cây lan được lấy từ vùng Đông Nam Bộ thì chúng sinh trưởng và phát triển ở thành phố Hồ Chí Minh tốt hơn các loại.

Sư Chơn Thiện đang chăm sóc Nghinh Xuân Lan

Lan Ngọc Điểm là một cây lan chịu hạn khá tốt, nhưng nó thích ẩm. Ẩm độ càng cao, rễ càng mọc nhanh và cây phát triển rất tốt. Ẩm độ lý tưởng từ 40-70%. Tuy nhiên phải nhớ rằng Ngọc Điểm là loài lan độc trụ vì thế giá thể phải thật thoáng. Rất đơn giản, chỉ cần cột chặt lan vào một cây tựa, đặt vào chậu khoảng 3 cục than gốc thật to là đủ, nếu không có than có thể đặt vào miếng ngói cong. Ngọc Điểm có thể trồng rất tốt trên các loại giỏ bằng gỗ hay các thân cây sống hoặc chết. Chính do cấu tạo giá thể thoáng, nên ta có thể tưới nước cho Ngọc Điểm 2 lần/ngày vào mùa mưa từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 11, 3 lần/ngày từ đầu tháng 11 đến cuối tháng 1. Từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 4, ta chỉ tưới mỗi ngày một lần cho cây đủ sống. Mùa nghỉ thực tế của cây lan Ngọc Điểm nên bắt đầu sau khi cây tàn hoa và kéo dài cho đến khi rễ mới xuất hiện lúc mà mưa bắt đầu.

Lan Ngọc Điểm được cấy trên thân vú sửa


Lan Ngọc Điểm là loài lan ưa sáng 60% ánh sáng trực tiếp dễ làm cây bị bỏng lá. Tuy nhiên, nếu cây lan được trồng trong điều kiện quá rợp, cây tăng trưởng chậm và yếu ớt. Bộ rễ phát triển kém và cây khó ra hoa. Nhưng sự ra hoa của lan Ngọc Điểm không phải do ánh sáng nhiều hay ít, nắng hay rợp, tất cả do thời gian chiếu của ánh sáng trong ngày. Vì vậy mà cây lan Ngọc Điểm chỉ nở hoa vào dịp Tết âm lịch, tức thời điểm trong năm có ngày ngắn đêm dài.

Việc sử dụng phân bón cho lan Ngọc Điểm gần giống như loài Vanda. Tuy nhiên, lan Ngọc Điểm có mùa nghỉ 3 tháng, từ đầu tháng 2 đến cuối tháng 4. Trong suốt 3 tháng cây nghỉ, ta chỉ tưới nước 1 lần/ ngày và hoàn toàn không cung cấp dưỡng liệu cho cây. Vào tháng 12 khi lan chớm nụ, ta thay phân 30-10-10 bằng phần 10-20-20 và một tuần trước khi hoa nở cho đến hoa tàn, ta lại thay phân lần nữa từ phân 10-20-20 bằng phân 10-20-30, để tạo cho cây có sức chống đỡ trong mùa nghỉ.



Về việc thay chậu, nhân giống và cấu tạo giá thể của lan Ngọc Điểm tương tự các giống Vanda. Lan Ngọc Điểm có mùa nghỉ nên việc thay chậu nên được tiến hành vào đầu mùa mưa. Nếu thay chậu trái mùa cây vẫn sống, nhưng thế nào cũng bị ảnh hưởng ít nhiều đến sự sinh trưởng và phát triển của cây. Lan Ngọc Điểm là loài hoa bản xứ, vì vậy khả năng chống chịu bệnh của nó rất cao. Nó có khả năng chống lại hầu hết các loài sâu bệnh. Tuy nhiên, cây Lan mới được mang từ rừng về được trồng ở nơi có ánh sáng trực tiếp, sẽ làm cho cây bị bỏng là và đây là của ngõ xâm nhập của một số loài nấm, điều này lắm khi cũng làm cho cây chết. Có người đặt giả thiết rằng, nếu trên tổng số 25.000 cây xanh hiện có trên hè phố, mỗi cây xanh trồng một cây lan, tốc độ sinh sản của lan là 1 cây/ năm (tính theo tỷ lệ nảy mầm của hạt một phần triệu và mỗi cây chỉ cho 1 quả/năm, đây là con số rất khiêm nhường). Bốn năm đầu các cây lan được duy trì để giữ giống đến năm thứ 5 tốc độ sinh sản ổn định hàng năm có thể từ 25.000 cây hay hơn nữa. Như thế mỗi năm sẽ đạt được một số nguồn thu lớn từ lâu bị lãng quên, nhưng điều ý nghĩa hơn hết là lúc ấy thế giới sẽ nói rằng "thành phố Hồ Chí Minh là thành phố hoa lan trên hè phố" và từ đó nhân rộng khắp cả nước lan Ngọc Điểm là lan ngày Tết của Việt Nam.

* Đã đăng trên Tạp Chí Đàn Ông Xuân 2007
*danong.net

Nghinh xuân

Xuân đến bên đời, xuân lả lơi. Mộng thấy hồn xuân, như gọi mời. Nàng xuân cánh trắng, về qua cửa. Khẽ nhắc giùm ai, xuân ghé chơi. (Nguyễn Tâm, Mỹ)

Ngọt ngào hương xuân, về muôn lối
Rũ sạch hồng trần, đón tiết xuân
Cành cao lộc mới, khoe sắc thắm
Nhân gian trở mình, cùng nghinh xuân

Xuân đến bên đời, xuân lả lơi
Mộng thấy hồn xuân, như gọi mời
Nàng xuân cánh trắng, về qua cửa
Khẽ nhắc giùm ai, xuân ghé chơi

Thoáng giấc xuân tình, từ xa xăm
Mải miết xuân gieo, kiếp dâu tằm
Nhả trọn cho đời, tơ hạnh phúc
Trăm năm xuân đẹp, chữ thuỷ chung

Xuân đi nhẹ nhàng, xuân miên man
Gọi thương gởi nhớ, xuân dịu dàng
Xuân của muôn loài, xuân bất diệt
Lòng xuân phơi phới, khắp thế gian

Ngày xuân hoa cỏ, phủ tràn lan
Chào đón chúa xuân, dạ rộn ràng
Phúc lộc niên trường, xuân vô tận
Phú quý an khương, xuân mãi xuân!

Nguyễn Tâm

Lan Đai Châu – Rhynchostylis gigantea (Nghinh xuân, Ngọc Điểm) màu trắng tinh khiết


Lan Đai Châu - Rhynchostylis gigantea (Nghinh xuân, Ngọc Điểm)  màu trắng tinh khiết

Hoa Nghinh Xuân / Forsythia


Scientific: Forsythia

picture by tf.

các loài hoa phong lan rừng đơn thân của việt nam

Mỗi loài hoa đều có vẻ đẹp riêng. Hoa lan chiếm lĩnh thế giới thực vật bởi sự kỳ diệu, phong phú và tính đa dạng của chúng.

Tuy không rực rỡ sắc màu như các giống lan lai ngoại nhập nhưng lan rừng có vẻ đẹp tự nhiên, thanh thoát và phần lớn có hương thơm nên hấp dẫn giới hâm mộ. Lan rừng Việt Nam có khoảng trên dưới 800 loài.

Dựa vào hình thái, cấu trúc thân cây, hoa lan phân thành 2 nhóm (theo Pfitzer):
- Nhóm đa thân (Symbodial)
- Nhóm đơn thân (monopodial)

Ngoài ra còn có một nhóm trung gian giữa 2 nhóm trên nhưng gồm rất ít giống.

Nhóm lan đơn thân gồm những cây lan tăng trưởng theo chiều cao và thân ngày càng dài ra, có thể phân nhánh trên thân, thường có nhiều rễ gió mọc dọc theo thân. Lan đơn thân rừng thường được nhân giống bằng cách tách nhánh, một số loài hiện đã được nhân giống bằng phương pháp cấy mô. Kiểu trồng tốt nhất là nên trồng ghép trên khúc gỗ, thân cây sống hoặc chết, trong giỏ gỗ với giá thể thông thoáng, thoát nước tốt.

Sau đây là một số cây lan rừng tự nhiên Việt nam thuộc nhóm đơn thân được trồng phổ biến:

1- CÂY LAN HỎA HOÀNG

- Tên khác: Hoàng Yến (không phổ biến)
- Tên khoa học: Ascocentrum miniatum Lindley 1913

a- Đặc điểm hình thái, sinh vật học: Cây thân nhỏ, lá dày, mọc hai dãy đều nhau, dày cứng màu xanh bóng. Phát hoa đứng thẳng, mọc ra từ nách lá, chùm hoa mang nhiều hoa nhỏ xếp dày đặc; đài và cánh hoa giống nhau, nở xòe rộng màu vàng cam rất đẹp. Môi gắn chặt vào gốc trụ, phân ba thùy, thùy bên nhỏ, đứng, thùy giữa to dạng cái lưỡi, có túi cựa. Nở hoa vào khoảng tháng 3-4, đặc biệt rất lâu tàn (1-2 tuần).

b- Yêu cầu về điều kiện sinh thái:
- Nhiệt độ: 20-25°C
- Ánh sáng: 70-80%.
- Ẩm độ: 40-70%.

c- Một số cây lan rừng tự nhiên Việt Nam khác thuộc chi Ascocentrum:
- Ascocentrum christentionianum (Tử hoàng): Hoa màu tím.
- Ascocentrum pusillum Averyanov

* Cây Tử Hoàng (Ascocentrum christensonianum Haager 1993):
Lá hình dãi, màu đỏ xanh. Hoa màu tím, phát hoa dài 10-15 cm, mọc thẳng đứng từ nách lá, hoa nở vào mùa xuân.

(* Tài liệu để tham khảo: Found in Vietnam in semi-deciduous and deciduous dry lowland forests at elevations of sealevel to 700 meters on the branches of forest trees as a hot to warm growing, monopodial epiphyte that has reddish green strap shaped leaves and blooms in the spring and fall with an erect, axillary, 4 to 6″ [10 to 15 cm] long inflorescence.)

(Photo courtesy of Jay Pfahl)

2- CÂY LAN CÙ LAO MINH

- Tên Khác: Uyên ương (không phổ biến và có lẽ không phù hợp).
- Tên khoa học: Christensionia vietnamica

a- Đặc điểm hình thái, sinh vật học:
Cây đơn thân, lá màu xanh lục trãi ra, chốp lá phân thùy. Có 2 dạng cây: cây lá ngắn và cây lá dài, đều cho hoa giống nhau. Hoa lớn, phát hoa thường mang 4 hoa màu xanh lá cây sáng, môi có họng cùng màu cánh hoa, bờ môi có màu trắng. Hoa nở vào khoảng tháng 6-7, hoa lâu tàn.

b- Đặc điểm sinh thái học:
- Phân bổ sinh thái tự nhiên: Đây là giống lan đặc hữu của Việt Nam. Trong tự nhiên, mọc dọc theo suối Ea Dong tỉnh Khánh Hòa và các khe suối ở đèo Mang Yang tỉnh Gia Lai.

- Một số yêu cầu về điều kiện sinh thái: Nhiệt độ: 20-25°C, ánh sáng: 50%, ẩm độ: 40-70%.


Cây lá ngắn

Cây lá dài

Ảnh: trên mạng Dalatrose.com

3- CÂY LAN NGỌC ĐIỂM

- Tên khác: Nghinh Xuân, Tai Trâu, Đai Châu, Lan Me.
- Tên khoa học: Rhynchostylis gigantea

a- Đặc điểm hình thái, sinh vật học: Cây thuộc nhóm đơn thân, tăng trưởng theo chiều thẳng đứng, có rất nhiều rễ gió mọc thẳng từ thân. Lá dày, hẹp, tận cùng có hai thùy, có nhiều sọc nhạt màu chạy dọc theo chiều dài của lá. Phát hoa thòng hay cong, dài khoảng bằng chiều dài của lá, mang nhiều hoa màu trắng có điểm tím, môi có 3 thùy. Hoa có mùi thơm dễ chịu. nở hoa vào khoảng tháng 12 đến tháng 1-2, trùng vào dịp tết Nguyên Đán nên rất được ưa chuộng.

(Theo dõi cho thấy: có hai dạng cây, cây có lá màu xanh hơi vàng, sọc trên lá rất rõ, dạng này trên cánh hoa có nhiều điểm tím hồng rất đẹp; dạng lá màu xanh lục, sọc trên lá rất nhạt hay không có sọc, dạng này trên cánh hoa có những vệt tím ít hơn, màu trắng nhiều hơn, không đẹp bằng dạng lá sọc?)

b- Yêu cầu về điều kiện sinh thái:
- Nhiệt độ: 25-30°C.
- Ánh sáng: 60%.
- Ẩm độ: 40-70%.

c- Một số cây Ngọc Điểm lai nhập từ Thái lan:

4- CÂY LAN HẢI YẾN

- Tên khác: Ngọc Bích, Hải Âu.
- Tên khoa học: Rhynchostylis coelestis

a- Đặc điểm hình thái, sinh vật học: Cũng giống như Ngọc Điểm nhưng thân lá nhỏ hơn, màu xanh mướt, lá xếp theo rãnh, giữa cong quằn xuống, hai thùy lá không đều nhau. Phát hoa đứng thẳng, hoa màu trắng , ở phần chót có màu xanh lam, môi màu xanh hoa cà. Hương thơm đài các. Cây nở hoa vào khoảng tháng 3 – tháng 5.

b- Yêu cầu về điều kiện sinh thái:
- Nhiệt độ: 20-25°C.
- Ánh sáng: 60%.
- Ẩm độ: 40-70%.


(Ảnh: trên mạng Dalatrose.com)

5-CÂY LAN BẠCH VĨ HỒ

- Tên khác: Đuôi chồn, Đuôi sóc, Sóc lào. Ở miền Nam gọi là Đuôi chồn nhưng thường không phổ biến vì rất hiếm, miền Bắc gọi là Đuôi sóc, Sóc lào. Tên Bạch vĩ hồ có người cho rằng dùng để gọi cây Rhynchostylis retusa var alba màu trắng (xem ảnh dưới).
- Tên khoa học: Rhynchostylis retusa

a- Đặc điểm hình thái, sinh vật học: Lá dài, hơi mỏng và cong quặn, chốp lá phân thùy. Phát hoa dài, rũ thòng, mang nhiều hoa màu trắng hồng điểm tím, hoa có mùi thơm khá gắt, nở vào khoảng tháng 5-7.

b- Yêu cầu về điều kiện sinh thái:
- Nhiệt độ: 20-25°C.
-Ánh sáng: 60%.
-Ẩm độ: 40-70%.

* Cây Bạch vĩ hồ đột biến màu trắng:

6- CÂY LAN HỒNG NGỌC

- Tên khác: Đuôi Cáo, Giáng Hương Nhiều Hoa. Ở miền Nam thường gọi là Đuôi cáo và gần như trở thành tên gọi dân gian phổ biến.
- Tên khoa học: Aerides multiflora

a- Đặc điểm hình thái, sinh vật học: Cây thân thẳng đứng. Lá dày, xếp thành hai dãy đối xứng, màu xanh hơi vàng và hơi nhăn nheo, có hai thùy không đều nhau. Phát hoa cong hay thòng, hoa màu trắng hồng với nhiều đốm đỏ hồng hay tím hồng,môi hầu như không có cựa, có ba thùy, thùy giữa hình tam giác màu tím đậm, hoa thơm, lâu tàn, nở vào mùa hè đến đầu mùa thu.

(www.pbase.com/schnitz/orchid)

b- Yêu cầu về điều kiện sinh thái:
- Nhiệt độ: 20-25°C.
- Ánh sáng: 50 %.
- Ẩm độ: 40-70%.

7- CÂY LAN BÒ CẠP TÍA

- Tên khác: Lan nhện
- Tên khoa học: Arachnis annamensis (Rolfe.) J. J. Smith

a- Đặc điểm hình thái, sinh vật học: Thân khá dài, leo bò và phân nhánh. Lá tròn, dài, đầu lá có 2 thùy, mọc cách. Phát hoa dài, đứng. Hoa to màu khảm, có nhiều vết rằn ri màu nâu tía. Lá đài và cánh hoa bằng nhau, hẹp dài, trãi ra, hơi rộng ở đỉnh, đỉnh lệch cong về phía bên dưới. Hai lá đài bên cong như hai càng của con bò cạp nên được gọi là lan Bò Cạp. Môi gắn vào trụ thành một khối rất ngắn, mập, có cựa rất ngắn, môi phân làm 3 thùy, thùy giữa dài và nhọn. Ra hoa vào mùa hè, khoảng tháng 3-5, hoa lâu tàn, có mùi thơm.

(Hình: www.pbase.com/glazemaker/orchid)

b- Đặc điểm sinh thái học:
- Lan Bò cạp rất dễ trống, trồng ghép với gốc cây hoặc trồng như lan cắt cành, có nơi trồng làm hàng rào. Loài này cần nhiều ánh sáng, có thể trồng ngoài nắng trực tiếp.
- Một số yêu cầu về điều kiện sinh thái: Nhiệt độ: 25-30°C; Ánh sáng: 70-100 %; Ẩm độ: 40-70%.


(Hình: www.hoalanvietnam.org & www.pbase.com/glazemaker/orchid)

Girls Generation - Korean